Ukryta tożsamość Pana Jaganatha cz.2
|
czytane: 708 data: 2011-04-07 |
Wersja do druku |
 |
Przedstawiamy drugą część niezykłego artykułu o tożsamości Pana Jaganatha
Bóstwo dla tego wieku
Opisaliśmy wcześniej, że święta księga Maha-purusa-vidya oznajmia, że Pan Jagannath jest bóstwem dla obecnego wieku. Padma Purana wspiera to oznajmienie[1]: catvaras te kalau bhavya hy utkale purusottamat - „W wieku Kali cztery sukcesje vaisnava pojawią się w Utkal z Najwyższego Pana, Puruszottama Jagannatha.”
Koncepcja ta również została wygłoszona przez Gaurangę Mahaprabhu w Caitanya-caritamrita (madhya 15.134-135)[2]:
daru-jala-rupe krsna prakata samprati
daraśana-snane kare jivera mukati
„W tym wieku Kali, Kryszna manifestuje się w dwóch formach – w drewnie i wodzie. W ten sposób pomaga uwarunkowanym duszom osiągnąć wyzwolenie przez oglądanie drewna i kąpiel w wodzie.”
daru-brahma-rupe - saksat śri-purusottama
bhagirathi hana saksat jala-brahma-sama
„Pan Jagannatha jest Samym Najwyższym Panem w formie drewna, a rzeka Ganges jest Samym Najwyższym Panem w formie wody.”
Pan Jagannath pozwala i przyjmuje wielbienie od każdego. W tym sensie wszystkie różne koncepcje na jego temat opisane powyżej są prawidłowe. Taka jest natura Kryszny, jak sam mówi w Gicie (4.11) ye yatha mam prapadyante tams tathaiva bhajamy aham - „Każdego z nich – kiedy podporządkowuje się Mnie – nagradzam odpowiednio.” Podobna uwaga pojawia się u Śrila Wrindawana Dasa Thakura w jego Caitanya-bhagavata (madhya 23.456) ye rupa cintye dase się rupa haya - „Zgodnie ze zrozumieniem, z jakim wielbiciel widzi Pan, ten ukazuje mu się odpowiednio.” Nastrój Pana Jagannatha jest w ten sposób opisany w Skanda Puranie (5.2.2.23.67): dharmi-graha-pramanena yadrg drstah sa eva sah - „Pan pojawia się zgodnie z upodobaniem wielbiciela do służenia mu.”
Mahabhava Prakasz
Powyższe koncepcje na temat Pana oparte są na różnych nastrojach wielbicieli, lecz nie określają bezpośrednio tego, co Pan myśli o samym sobie. W 1994 roku Śri Śrimad Gour Gowinda Swami Maharaja zaczął opowiadać pierwszy raz na zachodzie mało znaną historię z Orisy, która wyjaśnia wewnętrzny stan ducha Pana[3]. Historia ta została drobiazgowo opisana w książce Maharaja pt. Nabrzeże Rozłąki. Mówiąc w skrócie: Kryszna w Dwarace czuł tak intensywną rozłąkę z ukochanymi wielbicielami z Wrindawan, w szczególności z gopi i Śrimati Radharani, że pewnego razu stracił przytomność. Gdy Narada Muni zaczął śpiewać o przygodach Pana z Wrindawan, Kryszna odzyskał zewnętrzną świadomość i natychmiast wskoczył na powóz, by wrócić do Wradży. Przybywszy na miejsce ujrzał żałosny lecz ekstatyczny stan Śrimati Radharani, która straszliwie cierpiała w rozłące z nim. Kryszna widząc ogromną miłość Radharani dla niego, sam wpadł w uniesienie. I, jak Maharaja podkreśla, od tej chwili nie ma różnicy między deha i dehi, ciałem Pana i samym Panem. Uzewnętrzniły się wewnętrzne uczucia Kryszny. Powiększyły się jego oczy, ramiona i nogi skurczyły się, a usta rozciągnęły w wielkim uśmiechu- ukazała się postać Pana Jagannatha[4].
Śri Śrimad Gour Gowinda Swami dalej wyjaśnia ekstatyczną maha-bhava-prakaśa Pana Jagannatha: „Śri Jagannath jest madhurya-rasa-ghanayita-murti, skondensowaną formą małżeńskiej miłości. Jagannath to Kryszna, który przeżywa bóle rozłąki z Radhą i vraja-gopi, radha-viraha-vidhura.”[5]
Bogactwo i Słodycz
W tym momencie pojawia się kolejne pytanie: jak Jagannath może być Wradżeśwara Syamasundara Kryszną, czarującym Panem Wradży, skoro wielbiony jest z ogromnym przepychem? Wielbiciele zaznajomieni w nauce rasy wiedzą, że aby słodycz była obecna, obawa i majestat jnany i aiśvaryi, wiedzy i bogactwa, nie może przeważać. Kawiradż Goswami pisze w Cc. madhya 19.194 aiśvarya-jnana-pradhanye sankucita priti - „Gdy dominuje bogactwo, miłość do Boga ulega pewnemu osłabieniu.”
A Pan Jagannath w Puri otoczony jest przez bogactwo! Poślubiony jest oryginalnej bogini fortuny, Maha Lakszmi. Jego świątynia nazywa się Śri Mandir, świątynia Lakszmi. W magazynach posiada ogromne bogactwa, łącznie z niesamowicie drogimi diamentami i klejnotami, których zazwyczaj używa się do zdobienia go. Dla przykładu spójrzmy na złoty strój Pana Jagannatha, znany jako Suna-veśa. W dniu Bahudha-ratha, powrotu Ratha-yatry, Kalia Jagannatha, piękny, czarny Pan Wszechświata, wraca do Śri Mandir po pobycie w Gundiczy. Gdy Jagannath, Baladew i Subhadra przybywają w swych powozach do Lwiej Bramy Świątyni Jagannatha, dekorowani są ekstrawagancko bogatą złotą biżuterią. Trzy bóstwa otrzymują złote dłonie, stopy i korony. Całkowita waga czystego złota w ozdobach Suna-veśa noszonych przez bóstwa przekracza jedną tonę.
Biorąc pod uwagę fakt, że Pana Jagannatha otacza takie bogactwo, niektórzy Waisznawowie uważają go za Wasudewę, ekspansję Kryszny, który ukazuje swoje rozrywki w Dwarace. Kaviradż Goswami opisuje w Caitanya-caritamrta (madhya 19.192-193):
punah krsna-rati haya duita prakara
aiśvarya-jnana-miśra, kevala-bheda ara
Przywiązanie do Kryszny dzieli się na dwie kategorie. Jedną jest przywiązanie z czcią i bojaźnią, a drugą jest czyste przywiązanie pozbawione czci.
gokule 'kevala' rati --- aiśvarya-jnana-hina
puri-dvaye, vaikunthadye --- aiśvarya-pravina
Czyste przywiązanie pozbawione czci występuje na Goloce Vrindavanie. Przywiązanie, w którym dominują bojaźń i szacunek, spotyka się w dwóch miastach, Mathurze i Dvarace oraz na Vaikuncie.
A jednak Śri Śrimad Gour Gowinda Swami wyjaśnił, że Jagannath w Puri jest kimś więcej niż tylko bogatym Panem z Dwaraki. Stwierdza w Nabrzeżu Rozłąki: „… ponieważ aiśwarya i madhurya są razem połączone, Jagannath jest aiśwarya-madhurya yugala-milana śri jagannatha.”[6]
Również Śrila Sanatan Goswami w Brhat-bhagavatamrta (2.5.212) opisuje równoczesną słodycz i bogactwo znajdujące się w Jagannacie w Jagannatha Puri Dham:
śri-krsnadevasya sada priyam tat
ksetram yatha śri-mathura tathaiva
tat-paramaiśvarya-bhara-prakaśa-
lokanusari-vyavahara-ramyam
Tak jak Śri Mathura jest droga Panu Krysznadewie, podobnie to miejsce jest mu równie drogie. Choć Pan objawia tu paramaiśvarya, najwyższe bogactwo w rozrywkach, to w tym samym czasie jego przygody są ramyam, bardzo piękne i czarujące.
Choć jak zaznaczono powyżej, natura wiedzy i bogactwa sprawia, że miłość słabnie, priti-sankucita, to wyjątkowość Puri sprawia, że bogactwo i wiedza zamiast paraliżować miłość, jeszcze ją potęgują i intensyfikują. Można to zauważyć w nastroju Gaudiya Waisznawów podczas festiwalu Ratha-yatry. Bogactwo Puri zwiększa ekstazę wielbicieli Gaudiya, gdy zabierają Jagannatha z podobnego do Dwaraki, błękitnego wzgórza Nilaczal, do słodkiej Sundaraczal Wrindawan w Gundiczy.
Taka wizja Jagannatha znajduje się także w Caitanya-caritamrta i w innych biografiach Śri Czaitanyi Mahaprabhu, które pełne są opisów tego, jak Mahaprabhu widział Jagannatha jako Wrindawan Krysznę, który odszedł do Dwaraki[7]. W ten sposób Mahaprabhu dostrzegał w Jagannacie miksturę słodyczy Wrindawany i bogactwa Dwaraki- aiśvarya-madhurya yugala-milana śri-jagannatha.
Jagannath i Czaitanya
W 137 tekście pierwszego rozdziału śesa khanda Śri Caitanya-mangali Śrila Loczan Das Thakur cytuje następujący werset, który przypisuje Vayu Puranie:
kaleh prathama-sandhyayam laksmi kanto bhavisyati
daru-brahma samipantah sannyasau gaura-vigrahah
Na początku Kali-yugi Pan Narayan pojawi się na ziemi w złotej postaci. Przyjmie sannyasę i zamieszka w Puruszottam Kszetra, blisko Pana Jagannatha.
Istnieje szczególny związek między Jagannathem i Śri Czaitanyą. Znaczące jest to, że Jagannath był głównym bóstwem wielbionym przez Mahaprabhu. Wielu jego towarzyszy w Puri wielbiło tam swoje bóstwa, jak Tota Gopinatha czczony przez Śrila Gadadhara Pandita; Śri Śri Kryszna Balarama wielbione przez Bhagawan Dasa i Czota Haridasa; Radha Gopinath Madhawi Dewi; bóstwa Radha Damodar Swarupy Damodara Goswamiego; Radha Giridhari wielbione przez Jagadanandę Pandita; Śri Śri Radha Wrindawan Czandra wielbione przez Kahnai Khuntia; i Śri Śri Radha Madan Mohan wielbione przez Śrila Raghunatha Dasa Goswamiego, itd.[8]. Poza krótkimi wzmiankami o Mahaprabhu chodzącym na darśana do Tota Gopinatha i Alarnatha[9] w Brahmagiri, nie ma nigdzie opisów tego, jak udaje się na darśana bóstw innych niż Jagannath. Biografie Śri Czaitanyi w Puri obszernie opisują o jego codziennych a nawet wielokrotnych w ciągu jednego dnia darśanach z Panem Jagannathem. Śrila Loczan Das Thakur oznajmia w Śri Caitanya-mangala (madhya 42.213), że Gaurasundar chodził na darśana do Jagannatha trzy razy dziennie.
W związku z tym interesującym będzie analiza pobytu Gaury w Śri Rangam w Południowych Indiach. Caitanya-caritamrta[10] mówi, że Pan Czaitanya Mahaprabhu przebywając tam, codziennie chodził na darśana do Pana Ranganatha, głównego bóstwa Śri Rangam. Jest tam również świątynia z małymi bóstwami Jagannatha, Baladewa i Subhadry, które zgodnie z lokalną tradycją, były osobiście wielbione przez Mahaprabhu podczas jego pobytu tam[11]. Istnieją dwa lokalne opowiadania odnośnie tych bóstw. Niektórzy utrzymują, że Mahaprabhu wykonał je własnoręcznie; a inni, że przyniósł je ze sobą gdy przyszedł zobaczyć Śri Rangam. Sądząc po ich formach, zdecydowanie odmiennych od powszechnych form bóstw Jagannatha w Orisie, jasnym jest, że zostały wykonane specjalnie.
Dwa fakty są znaczące odnośnie tych bóstw. Jednym jest to, że podczas odwiedzin tego głównego miejsca pielgrzymek i codziennych darśanów słynnego i starożytnego bóstwa Ranganatha, Mahaprabhu był nadal zaabsorbowany wielbieniem Pana Jagannatha. Poza bóstwami Jagannatha w Śri Rangam i Gowardhan Śila podarowanym Mahaprabhu przez Śankaranandę Saraswatiego, wielbionym przez Śri Czaitanyę, a potem przez Raghunatha Dasa[12], nie wiemy nic o innych bóstwach, które byłyby osobiście wielbione przez Mahaprabhu[13].
Dlaczego Mahaprabhu kładł tak duży nacisk na bóstwo Jagannatha? Dlaczego nie Radha Kryszna?
W Caitanya-candrodaya-natakam (str. 321) Śrila Kawi Karnapur relacjonuje rozmowę, w której Maharadża Prataparudra zapytał Sarwabhauma Bhattaczaryę, „Wrindawan jest najdroższym miejscem dla Pana, dlaczego więc mieszkał tam tak krótko, a potem przeprowadził się do Puri?”
Sarwabhauma odparł, jagannathena tad-viraham asahamanena samakrsta iva - „Przybył tu, ponieważ nie był w stanie znieść rozłąki z Panem Jagannathem.”
------------------------------------------------------------------------------------------
[1] Ten werset cytuje Baladew Widyabhuszan w Premeya-ratnavali 1.5
[2] Śri Czaitanya Mahaprabhu przyszedł w tym wieku jako wielbiciel aczarya. Dlatego Kawiradż Goswami opisuje go jako bhakta-rupa, Kryszna w postaci wielbiciela (Cc. adi 1.14) Podobnie zwolennicy Thakura Bhaktiwinode cytują następujący werset przypisywany Śrila Jagadanandzie Pandicie:
sadhu paoa kastha bara jivera janiya
sadhu-guru-rupe krsna aila nadiya
W Kali-yudze bardzo trudno jest znaleźć prawdziwego sadhu. Dlatego Kryszna pojawił się jako sadhu-guru, rodząc się w Nadii. (Prema-wiwarta 7.8)
[3] Historia opowiedziana przez Gour Gowindę Swamiego znana jest wielu naukowcom i uczonym ludziom w Indiach, szczególnie w Puri. Jednakże nie byliśmy w stanie odnaleźć jej oryginalnego źródła. Niektórzy sugerują, że jest ona częścią książki Maha-bhava-prakaśa, napisanej przez orijskiego towarzysza Mahaprabhu, Kahnai Khuntia (wymawiane Kanani Khutiya w Cc. madhya 15.19). Orijski naukowiec i wielbiciel, Dr Fakir Mohan Das odkrył i wydrukował w 1981 roku niekompletny manuskrypt tej ksiązki. Tak jak historia opowiedziana przez Gour Gowindę Swamiego, książka Maha-bhava-prakaśa skupia się na wyjaśnianiu jak postać Jagannatha jest manifestacją największych uczuć religijnego uniesienia. Kahnai Khuntia mówi w niej, że informacje zawarte w jego książce usłyszał bezpośrednio z lotosowych ust Śri Caitanyi Mahaprabhu. W podobnym nastroju do historii opowiedzianej przez Gour Gowindę Maharaja rozdział drugi Maha-bhava-prakaśa opisuje prośbę Ray Ramanandy do Mahaprabhu, by ten wyjaśnił naturę miłości Radharani do Kryszny. Niestety brakuje większości tekstu książki, a historia opowiedziana przez Gour Gowindę Maharaja nie znajduje się w zachowanej części. Nie jesteśmy w stanie śmiało stwierdzić, jakie jest jej pochodzenie.
[4] Polecam także artykuł Maharaja „Dziesięć etapów rozłąki.”
[5] Nabrzeże Rozłąki str. 87
[6] Nabrzeże Rozłąki str. 87
[7] Dla przykładu zobacz Cc. Madhya 1.76-86
[8] Inne bóstwa to Śri Śri Radha Rasik Radż wielbione przez Maharadża Prataparudrę. Żona Kasi Miśry, Adwajta Aczarya, Narahari Sarkar i Abhiram Thakur, wszyscy oni wielbili bóstwa Radha Kryszna. Wymienione bóstwa, poza Radha Damodara Swarupy Damodara, są nadal obecne w Puri lub okolicach.
[9] Jest to wymowa orijska, która w oryginale brzmi „alwara-natha”, Pan Alwarów.
[10] Madhya 9.87
[11] Należy podkreślić, że poza Puri nie istniało w historii wielbienie Pana Jagannatha w Śri-sampradayi, co uwiarygodnia twierdzenie, że te bóstwa były wielbione przez Mahaprabhu.
[12] Cc. Antya 6.288 do 301
[13] Poza tymi dwoma bóstwami nie ma na ten temat żadnych opisów w innych autoryzowanych biografiach Mahaprabhu.
